ผ้าดิบ (greige fabric — หรือเขียนว่า grey / griege) คือผ้าที่ทอออกจากเครื่องทอแล้ว แต่ยังไม่ผ่านกระบวนการฟอก ย้อม พิมพ์ หรือตกแต่ง จึงยังมีแป้งรีด (sizing) เคลือบเส้นด้ายยืนและสิ่งสกปรกตามธรรมชาติติดอยู่ ทำให้มีสีออกครีมถึงเทา เนื้อผ้าแข็ง และยังไม่พร้อมรับสี
ก่อนส่งผ้าดิบเข้าโรงงานย้อมผ้า ผู้ซื้อควรตรวจ 3 อย่าง: รอยตำหนิจากการทอ ความสม่ำเสมอของแป้งรีด และสภาพความสะอาด — เพราะตำหนิและแป้งที่ตกค้างจะติดสีไปด้วย และแก้ไขไม่ได้เมื่อผ้าย้อมแล้ว
ผ้าดิบคืออะไร และทำไมถึงมีสีออกเทา?
ผ้าดิบ (greige) คือผ้าที่เพิ่งทอเสร็จ ยังไม่ผ่านฟอก ย้อม หรือตกแต่งใดๆ สีที่ออกครีมถึงเทานั้นคือสีตามธรรมชาติของผ้าที่ยังไม่ได้ฟอก ไม่ใช่สีที่ใครย้อมให้
ผ้าดิบมีลักษณะแข็งและสีหม่นจาก 2 ตัวการหลัก:
- แป้งรีด (sizing) — สารที่เคลือบเส้นด้ายยืนก่อนการทอ เพื่อลดการเสียดสีและป้องกันด้ายขาดขณะผ่านเครื่องทอ ใช้ทั้งแป้ง (starch) และสารสังเคราะห์ เช่น PVA เมื่อทอเสร็จแป้งยังเคลือบอยู่ตามเนื้อผ้า
- สิ่งสกปรกตามธรรมชาติ — ไข (wax) เเพกติน น้ำมันในเส้นใย ฝุ่น และสิ่งสกปรกที่ติดมาจากห้องทอ
ผ้าดิบจึงยังไม่ใช่ผ้าที่พร้อมใช้งาน — ต้องผ่านกระบวนการเตรียม (pretreatment) ก่อน จึงจะรับสีหรือฟอกขาวได้
ควรตรวจอะไรบ้างเมื่อรับผ้าดิบ?
ผ้าดิบเป็นวัตถุดิบของงานย้อมและฟอก ตำหนิที่ผ่านตาไปตอนตรวจจะแสดงออกชัดเมื่อผ้าย้อมแล้ว ควรตรวจตามรายการนี้:
- รอยตำหนิจากการทอ — ด้ายขาด ด้ายตก (missed picks) ด้ายซ้อน รอยเปื้อน รอยด่าง หรือความผิดปกติของโครงสร้างทอ ควรดึงผ้าผ่านกรอบตรวจที่มีไฟหลัง (inspection frame) และตรวจครบทั้งหน้าผ้า
- ความสม่ำเสมอของแป้งรีด — ถ้าแป้งเคลือบไม่สม่ำเสมอ ผ้าจะดูดน้ำและดูดสีย้อมไม่เท่ากัน ทำให้ผ้าย้อมเป็นปื้นหรือสีเพี้ยน
- ความสะอาด — คราบน้ำมันเครื่อง ฝุ่น หรือเส้นใยแปลกปลอมที่ติดมาตั้งแต่ห้องทอ
- ความสม่ำเสมอของสเปค — กว้างผ้า น้ำหนัก (GSM) และโครงสร้างทอ ต้องตรงกับใบสเปคหรือใบส่งของ
- สภาพม้วนและบรรจุ — ผ้าดิบปกติส่งเป็นม้วนโดยไม่ได้ห่อพลาสติก ตรวจรอยบวม รอยย่น หรือความเสียหายที่ม้วน
การพบตำหนิก่อนย้อมแก้ไขหรือตัดออกได้ถูกกว่าการพบมันในผ้าย้อมสำเร็จรูปมาก — นี่คือเหตุผลที่โรงงานย้อมผ้าที่ดีจะตรวจผ้าดิบซ้ำอีกครั้งก่อนเริ่มงาน
ก่อนย้อม โรงงานเตรียมผ้าดิบอย่างไร?
ผ้าดิบไม่พร้อมรับสีทันที — แป้งรีดและไขตามธรรมชาติกันไม่ให้สีย้อมซึมเข้าเส้นใย เส้นเตรียมผ้า (pretreatment line) จึงเรียงตามขั้นตอน:
- Singeing — รีดผ้าผ่านเปลวไฟหรือแผ่นร้อนด้วยความเร็วสูงเพื่อตัดขนด้ายที่โผล่พ้นผิวผ้า ทำให้ผิวด้านเรียบขึ้น
- Desizing (การกำจัดแป้ง) — ล้างแป้งรีดออก สำหรับแป้งแบบ starch วิธีที่นิยมคือใช้เอนไซม์ (amylase) ที่สลายแป้งเป็นสารที่ละลายน้ำได้ — ถ้ากำจัดแป้งไม่หมด สีย้อมจะซึมไม่เท่ากัน ทำให้ผ้าย้อมเป็นปื้น
- Scouring (การซักทำความสะอาด) — ซักด้วยสารด่างร้อน เพื่อกำจัดไข น้ำมัน และสิ่งสกปรกตามธรรมชาติ ผ้าจึงดูดน้ำและดูดสีสม่ำเสมอ
- Bleaching (การฟอก) — สำหรับงานผ้าขาว เพื่อยกขาวให้สม่ำเสมอ
- Mercerizing — สำหรับผ้าคอตตอน เพิ่มความเงา ความแข็งแรง และช่วยดูดสีย้อมได้ดีขึ้น
BCI มีเส้นเตรียมผ้าครบทุกขั้นตอนข้างต้น และห้องปฏิบัติการภายในทดสอบคุณภาพตามมาตรฐาน ISO, JIS, AATCC และ Daimaru
ผ้าดิบต่างจากผ้าสำเร็จอย่างไร?
- สี — ผ้าดิบเป็นสีครีมถึงเทาตามธรรมชาติ; ผ้าสำเร็จผ่านการย้อมหรือฟอกแล้ว
- แป้งรีด — ผ้าดิบยังมี; ผ้าสำเร็จกำจัดออกแล้ว
- เนื้อผ้า — ผ้าดิบแข็งและหยาบ; ผ้าสำเร็จผ่านการตกแต่งให้มีสัมผัสนุ่มและตั้งขนาด
- ความเสถียรของขนาด — ผ้าดิบยังหดได้เมื่อซัก; ผ้าสำเร็จผ่านการตั้งขนาด (sanforizing / stenter)
- จุดประสงค์ — ผ้าดิบเป็นวัตถุดิบ; ผ้าสำเร็จพร้อมตัดเย็บหรือใช้งานต่อ
ทอเอง ย้อมเอง: ระบบ one-stop ของ BC Capital
BC Weaving ในเครือ BC Capital ทอผ้าดิบด้วยเครื่องทอบรรดอบบี (dobby air-jet looms) ที่ยืดหยุ่นและสม่ำเสมอ สำหรับใช้งานหลากหลาย และ Boonchuay Industrial (BCI) — โรงงานย้อมผ้าและตกแต่งผ้ารับจ้าง (commission dyeing & finishing) ที่ดำเนินงานมากว่า 60 ปี — รับต่อตั้งแต่ฟอก ย้อม ไปจนถึงตกแต่ง
จุดที่ผู้ซื้อได้ประโยชน์คือ BCI ตรวจ 3 จุด: ตรวจผ้าดิบก่อนย้อม ควบคุมระหว่างกระบวนการ และตรวจตอนบรรจุ พร้อมรายงานคุณภาพระบบ 10 จุดทุกล็อต
เรื่องสีก็เริ่มได้ 3 ทาง: ส่งสเปคสี ส่งตัวอย่างสีมาเทียบ หรือเลือกจากชาร์ตสีมาตรฐาน และขั้นต่ำในการสั่ง (MOQ) สามารถตกลงกันได้ (negotiable)
ถ้ายังไม่เคยส่งผ้าไปย้อม อ่าน ขั้นตอนการส่งผ้าดิบไปย้อม และ ระบบตรวจคุณภาพ 10 จุด ก่อนตัดสินใจ
ถาม-ตอบ (FAQ)
ผ้าดิบต่างจากผ้าขาว (bleached) อย่างไร?
ผ้าขาวผ่านกระบวนการฟอกแล้วจึงมีสีขาวสม่ำเสมอ ส่วนผ้าดิบยังไม่ได้ฟอกและยังมีแป้งรีดติดอยู่ พูดง่ายๆ ผ้าขาวคือผ้าดิบที่ผ่านฟอกแล้ว
ถ้ากำจัดแป้งไม่หมดตอนย้อมจะเป็นอะไร?
แป้งที่เหลือจะกันไม่ให้สีย้อมซึมเข้าเส้นใยสม่ำเสมอ ทำให้ผ้าย้อมเป็นปื้น สีเพี้ยน หรือดูดสีไม่เท่ากันตามรอยผ้า — การตรวจแป้งรีดตอนตรวจผ้าดิบจึงเป็นเรื่องสำคัญ
BCI ตรวจผ้าดิบก่อนย้อมไหม?
ตรวจ — การตรวจผ้าดิบก่อนย้อมคือจุดตรวจสอบคุณภาพจุดแรกของ BCI ตามด้วยการควบคุมระหว่างกระบวนการและการตรวจตอนบรรจุ ทุกล็อตมีรายงานคุณภาพระบบ 10 จุด
ผ้าดิบ TC กับผ้าดิบคอตตอนเตรียมไม่เหมือนกันไหม?
ต่างกัน — ประเภทแป้งรีดและสิ่งสกปรกตามธรรมชาติไม่เหมือนกัน (ผ้าคอตตอนมีไขและโปรตีนตามธรรมชาติ) ทำให้สูตรและระยะเวลาเตรียมผ้าต่างกัน BCI รับย้อมผ้าทั้ง TC, TR และคอตตอน
ขั้นต่ำในการสั่ง (MOQ) สำหรับงานย้อมรับจ้างเท่าไหร่?
MOQ สามารถตกลงกันได้ ขึ้นอยู่กับชนิดผ้า ปริมาณ และสี คุยรายละเอียดกับทีม BCI ได้โดยตรง

